เช็กเลย! เสียงหลังคาลั่นในโรงงานของคุณ ดังกว่าเครื่องจักรข้างในอยู่รึเปล่า

ท่ามกลางบรรยากาศการทำงานในโรงงานหรือคลังสินค้า ที่มีเสียงเดินเครื่องจักรดังกระหึ่มอย่างต่อเนื่องเป็นจังหวะ แต่ในบางครั้งกลับมีเสียง “เป๊าะ!” หรือ “ตึ้งตั้ง!”  ดังสนั่นลงมาจากเบื้องบน จนทำให้พนักงานเสียสมาธิ หรือสร้างความกังวลใจว่าโครงสร้างอาคารกำลังเกิดความเสียหายหรือไม่

หากโรงงาน ร้านค้า หรือโชว์รูมกำลังเผชิญหน้ากับเสียงปริศนาเหล่านี้อยู่บ่อยครั้ง ปรากฏการณ์นี้เรียกว่าอาการ “เสียงหลังคาลั่น” ซึ่งเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยในอาคารขนาดใหญ่ แต่อาจสร้างความกังวลใจให้แก่ผู้ประกอบการไม่น้อย

บทความนี้ แสงไทยเมทัลชีท จะพาเหล่าผู้ประกอบการ หรือ เจ้าของอาคารไปเจาะลึกถึงสาเหตุของอาการเสียงหลังคาลั่น ว่าเกิดขึ้นจากอะไร มีอันตรายต่อโครงสร้างหรือไม่ พร้อมแนวทางการแก้ไขปัญหาอย่างถูกวิธีเพื่อลดเสียงรบกวน มาฝากกัน

อาการ "เสียงหลังคาลั่น" คืออะไร? 

คำว่า “เสียงหลังคาลั่น” โดยส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นกับอาคารที่มุงด้วย หลังคาเมทัลชีท (Metal Sheet) หรือแผ่นเหล็กรีดลอน ซึ่งเป็นวัสดุมุงหลังคายอดนิยมสำหรับโรงงานและโกดังสินค้า เนื่องจากมีความแข็งแรง ติดตั้งได้รวดเร็ว และประหยัดค่าใช้จ่าย

ลักษณะของอาการนี้คือ การได้ยินเสียงดังคล้ายเหล็กบิดตัว เสียงเคาะ หรือเสียงกระแทก เช่น เสียงเป๊าะ ๆ แป๊ะ ๆ ไปจนถึงเสียงครืน ๆ หรือตึ้งตั้งเป็นระยะ โดยมักจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่มีการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศอย่างรวดเร็ว

ข้อเท็จจริง: การได้ยินเสียงหลังคาลั่นถือเป็นเรื่องที่ "ปกติมาก" สำหรับอาคารที่ใช้หลังคาเมทัลชีท ไม่ใช่สัญญาณเตือนว่าแผ่นเหล็กกำลังจะหลุดลอย หรือโครงสร้างเหล็กใต้หลังคากำลังจะหักโค่น จึงยังไม่มีความอันตรายในเชิงโครงสร้างอย่างที่หลายคนกังวล

เจาะลึกสาเหตุ ทำไมหลังคาเมทัลชีทถึงส่งเสียงลั่น? 

การที่หลังคาโรงงาน อย่างเมทัลชีทส่งเสียงดังลั่น สามารถอธิบายได้ด้วยหลักการทางวิทยาศาสตร์และพฤติกรรมของวัสดุ โดยมีสาเหตุหลักดังต่อไปนี้

1. การยืด–หดตัวของแผ่นเหล็กเมทัลชีท (Thermal Expansion)

นี่คือสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดเสียงหลังคาลั่น เนื่องจาก "เหล็ก" เป็นวัสดุที่นำความร้อนสูงและไวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ

• ช่วงกลางวัน (อากาศร้อน): แสงแดดที่แผดเผาลงมาบนหลังคาโรงงาน ทำให้แผ่นเมทัลชีทสะสมความร้อนสูง อุณหภูมิผิวอาจสูงถึง 60-70 องศาเซลเซียส ส่งผลให้เนื้อเหล็กขยายตัว แผ่นหลังคาจึง "ยืดตัว" ออก

• ช่วงเย็นหรือตอนฝนตก (อากาศเย็นลงกะทันหัน): เมื่อไม่มีแสงแดด หรือมีฝนตกลงมา อุณหภูมิบนหลังคาจะลดลงอย่างรวดเร็ว เหล็กที่กำลังขยายตัวอยู่ก็จะ "หดตัว" กลับเข้าสู่สภาพเดิม

การยืดและหดตัวอย่างรวดเร็วของแผ่นเหล็กที่มีความยาวมาก ๆ (หลังคาโรงงานมักใช้แผ่นยาวตลอดแนว) จะทำให้เกิดแรงเค้นและการเคลื่อนตัวภายในแผ่น เมื่อแผ่นเหล็กเคลื่อนไปเสียดสีกับโครงสร้างด้านล่าง หรือเสียดสีกับตัวสกรูยึด จึงเกิดเป็นเสียงลั่นขึ้นมา

2. แรงเสียดสีระหว่าง "แป" กับ "แผ่นหลังคา"

ในระบบการติดตั้งหลังคา แผ่นเมทัลชีทจะถูกวางทับลงบน "แป" (Purlin) ซึ่งทำจากเหล็กเช่นเดียวกัน เมื่อแผ่นหลังคาด้านบนยืดหรือหดตัว แต่อัตราการขยายตัวของแผ่นหลังคากับแปเหล็กด้านล่างไม่เท่ากัน

เนื่องจากหลังคารับแดดโดยตรง แต่แปอยู่ใต้ร่มหลังคา สิ่งนี้จึงทำให้การขยับเขยื้อนที่ไม่พร้อมกันนี้ทำให้ผิวสัมผัสของเหล็กทั้งสองชิ้นบดเบียดและเสียดสีกัน จนเกิดเสียงดังสะท้อนก้องเข้ามาในอาคาร

3. การติดตั้งสกรูที่แน่นหนาหรือตึงเกินไป

การยิงสกรูยึดหลังคา (Screw) ที่แน่นจนเกินไป จนยางรอง (Washer) บี้แบนแน่นติดกับแผ่นเหล็ก จะทำให้แผ่นเมทัลชีทไม่มีพื้นที่ขยับตัวเมื่อเกิดการขยายตัว แรงเค้นสะสมที่สูงมากจะฝืนธรรมชาติของเหล็ก จนถึงจุดหนึ่งแผ่นเหล็กจะโก่งตัวและกระชากผ่านสกรู ก่อให้เกิดเสียงลั่นที่ดังและแหลมคมกว่าปกติ

แสงไทยเมทัลชีท แชร์วิธีแก้ปัญหาเสียงหลังคาลั่นอย่างได้ผล

หากเสียงหลังคาลั่นในโรงงานเริ่มรบกวนสมาธิในการทำงานของพนักงาน สามารถนำ 2 วิธีการแก้ไขต่อไปนี้ไปปรับใช้เพื่อบรรเทาปัญหา

1. ปรับการติดตั้งสกรู (Screw Adjustment)

ในกรณีที่โรงงานเกิดเสียงหลังคาลั่นแค่เพียงบางจุด หรือบางบริเวณ สามารถสันนิษฐานได้ว่าเกิดจากการยึดสกรูที่ตึงเกินไปในจุดนั้น ๆ

• แนวทางแก้ไข: ให้ช่างขึ้นไปตรวจสอบจุดที่เกิดเสียง สำรวจดูว่าสกรูบริเวณนั้นยิงแน่นเกินไปจนแผ่นบี้หรือไม่ จากนั้นให้ทำการถอดสกรูตัวเดิมออก แล้วทำการยิงสกรูตัวใหม่เข้าไปที่ตำแหน่งเดิม

ข้อควรระวัง: ในการยิงสกรูใหม่ ไม่ควรยิงสกรูแน่นจนเกินไป ควรปรับน้ำหนักการยิงให้พอดี ให้ซีลยางรองสกรูแนบสนิทกับหลังคาเพื่อกันน้ำซึม โดยที่แผ่นเหล็กยังคงสามารถขยับตัวยืดหดได้เล็กน้อยตามธรรมชาติ

2. ใช้เทป PE Foam แปะลดการเสียดสี (Friction Reduction)

วิธีนี้เหมาะสำหรับอาคารที่กำลังจะมุงหลังคาใหม่ หรืออาคารเดิมที่มีโครงการจะรื้อแผ่นหลังคาออกมาปรับปรุงซ่อมแซม

• แนวทางแก้ไข: นำ เทปโฟม PE (Polyethylene Foam Tape) ที่เป็นแถบกาวหน้าเดียว มาแปะลงบนหลัง "แปเหล็ก" ทุกแนว ก่อนที่จะนำแผ่นหลังคาเมทัลชีทลงไปวางทับแล้วยิงสกรู

ผลลัพธ์: เทป PE Foam จะทำหน้าที่เป็นตัวคั่นกลาง ช่วยลดการสัมผัสและการเสียดสีโดยตรงระหว่างแปเหล็กกับแผ่นหลังคาเมทัลชีท เมื่อแผ่นหลังคาได้รับความร้อนแล้วเกิดการยืด-หดตัว มันก็จะขยับตัวอยู่บนโฟมแทนที่จะขูดกับแปเหล็กโดยตรง ช่วยลดเสียงหลังคาลั่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เสียงหลังลั่นจะหายไปเอง เมื่อผ่านไปมาระยะหนึ่ง จริงหรือไม่? 

สำหรับผู้ประกอบการที่เพิ่งสร้างโรงงานเสร็จใหม่ หรือเพิ่งเปลี่ยนหลังคามา แล้วพบว่าช่วงแรกเสียงหลังคาลั่นดังถี่และน่ากลัว ปรากฏการณ์นี้ถือเป็นเรื่องปกติ เนื่องจากแผ่นเหล็กเพิ่งถูกนำมาดัด ยึด และขันสกรูเข้ากับโครงสร้าง จึงยังอยู่ในช่วงปรับสภาพให้เข้ากับแรงดึงและแรงกดของอาคาร

เพราะในความเป็นจริงแล้ว ตัวเมทัลชีทที่ติดตั้งใหม่มักจะทำให้เกิดเสียงดังลั่นของช่วงแรก ๆ แต่ปัญหานี้ เมื่อผ่านไประยะหนึ่ง เสียงจะค่อย ๆ หายไปเอง ไม่กระทบต่อโครงสร้าง

ดังนั้น เมื่อเวลาผ่านไปประมาณ 6 เดือนถึง 1 ปี หลังคาที่ผ่านการร้อนการเย็นจนอยู่ตัว รูสกรูจะมีการขยายตัวออกเล็กน้อยอย่างพอเหมาะตามธรรมชาติ ผิวสัมผัสระหว่างเหล็กจะเริ่มเข้าที่ ทำให้เสียงลั่นลดความถี่ลงและเงียบไปเองในที่สุด

ตารางเปรียบเทียบ วิธีการรับมือกับปัญหาเสียงหลังคาลั่น 

ตารางเปรียบเทียบข้อดี ข้อเสีย และความเหมาะสมของแต่ละวิธีในการจัดการกับปัญหาเสียงหลังคาลั่น

วิธีการแก้ไขปัญหา	ประสิทธิภาพในการลดเสียง	งบประมาณ	ความยากในการดำเนินการ	ช่วงเวลาที่เหมาะสม
1. ปล่อยให้เซตตัวตามธรรมชาติ	ปานกลาง   (เสียงลดลงเอง)	ไม่มีค่าใช้จ่าย	ง่ายที่สุด   (ไม่ต้องดำเนินการ)	โรงงานสร้างใหม่ หรือมุงหลังคาไม่เกิน 6 เดือน
2. ปรับแรงดันและยิงสกรูใหม่	ปานกลาง - สูง   (เฉพาะจุด)	ต่ำ	ปานกลาง   (ต้องไล่เช็กจุดที่มีปัญหา)	มีเสียงลั่นแค่บางบริเวณ หรือหลังคาเก่าที่สกรูเริ่มเสื่อม
3. ติดตั้งเทป PE Foam รองใต้แป	สูงมาก   (ลดเสียงเสียดสี)	ปานกลาง	ยาก   (ต้องรื้อแผ่นหลังคาออก)	อยู่ในขั้นตอนการก่อสร้าง หรือช่วงรีโนเวตหลังคา
4. พ่นฉนวน PU Foam ใต้หลังคา	สูงมาก   (ช่วยซับเสียงและกันร้อน)	สูง	ปานกลาง   (ใช้บริษัทผู้เชี่ยวชาญ)	โรงงานที่ต้องการลดทั้งเสียงลั่นและลดความร้อน

คำถามพบบ่อยเกี่ยวกับ "เสียงหลังคาลั่น"

Q: เสียงหลังคาลั่น เป็นสัญญาณเตือนว่าหลังคาจะทรุดหรือถล่มหรือไม่?

A: ไม่ใช่ อาการหลังคาลั่นเกิดจากการยืด-หดตัวของแผ่นเมทัลชีทเนื่องจากอุณหภูมิ ไม่เกี่ยวข้องกับการทรุดตัวของเสา คาน หรือโครงสร้างเหล็กถัก (Truss) 

หากโครงสร้างหลักคำนวณมาอย่างถูกต้องตามหลักวิศวกรรม เสียงลั่นนี้จะไม่ส่งผลต่อความปลอดภัยของอาคาร

Q: ทำไมเสียงหลังคาลั่นถึงมักดังตอนเย็น หรือตอนที่ฝนเริ่มตก?

A: เพราะเป็นช่วงที่อุณหภูมิเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ในช่วงกลางวันหลังคาจะสะสมความร้อนไว้สูง เมื่อตกเย็นแดดร่ม หรือมีฝนตกลงมากระทบ แผ่นเหล็กเมทัลชีทจะเกิดการเย็นตัวลงอย่างเฉียบพลันและหดตัวกลับอย่างรวดเร็ว แรงเสียดสีที่เกิดขึ้นกะทันหันนี้จึงทำให้เกิดเสียงดังที่ชัดเจนกว่าช่วงเวลาอื่น

Q: การเลือกสีของแผ่นเมทัลชีท มีผลต่อการเกิดเสียงลั่นหรือไม่?

A: มีผลทางอ้อม หลังคาเมทัลชีทสีโทนเข้ม เช่น สีดำ สีเทาดำ สีน้ำเงินเข้ม จะดูดกลืนความร้อนจากดวงอาทิตย์ได้มากกว่าแผ่นหลังคาสีโทนอ่อน 

ส่งผลให้แผ่นสีเข้มมีอุณหภูมิสะสมสูงกว่า ขยายตัวได้มากกว่า และอาจทำให้เกิดเสียงหลังคาลั่นที่บ่อยกว่าแผ่นสีอ่อน แต่ในปัจจุบันหลังคาเมทัลชีทรุ่นใหม่ ๆ จะมีนวัตกรรมสีสะท้อนความร้อนทำให้ช่วยจบปัญหาดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Q: หลังคาระบบคลิปล็อก (Cliplock) เกิดเสียงลั่นน้อยกว่าระบบยิงสกรูหรือไม่?

A: ใช่ หลังคาระบบ Cliplock ที่ไม่มีการยิงสกรูทะลุแผ่นเหล็กโดยตรง แต่ใช้การล็อกแผ่นเข้ากับขาคลิป จะช่วยให้แผ่นหลังคาสามารถขยับตัวและยืดขยายตามแนวยาวได้อย่างอิสระมากกว่าระบบยิงสกรูตรง (Bolt-Down) ส่งผลให้อาคารที่ใช้ระบบเหล่านี้เกิดปัญหาเสียงหลังคาลั่นน้อยกว่าอย่างเห็นได้ชัด

สรุป

เสียงหลังคาลั่น เป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติของวัสดุประเภทเหล็กเมทัลชีทที่ต้องเผชิญกับสภาพอากาศร้อนสลับเย็น 

หากเป็นโรงงานที่เพิ่งสร้างเสร็จใหม่ แนะนำให้ปล่อยให้หลังคาได้เซตตัวสักระยะ เสียงเหล่านั้นจะค่อย ๆ บรรเทาลงไปเอง 

แต่หากเป็นโรงงานเก่าที่ส่งเสียงดังรบกวนสมาธิการทำงานอย่างต่อเนื่อง การเลือกปรับแต่งทอร์กสกรูยึด หรือพิจารณาเสริมเทป PE Foam และพ่น PU Foam ในการปรับปรุงซ่อมแซมรอบถัดไป จะเป็นทางออกที่ช่วยลดเสียงรบกวนได้อย่างถาวร

หากคุณอ่านคอนเทนต์ “เสียงหลังคาโรงงานของคุณ ลั่นดังกว่าเครื่องจักรข้างในรึเปล่า ทำความรู้จักกับอาการ หลังคาลั่น”  แล้วรู้สึกชอบคอนเทนต์ของเราอย่าลืมกดติดตามคอนเทนต์ของเราดี ๆ ได้ที่

Facebook : Sangthai Metalsheet

LINE VOOM : http://bit.ly/3UoPqSy

สุดท้าย หากคุณกำลังมองหาแผ่นเมทัลชีทเพื่อต่อเติมบ้าน หรือ พัฒนาโปรเจกต์ต่าง ๆ

ติดต่อหาแสงไทยเมทัลชีท ได้ง่าย ๆ ตามช่องทางดังต่อไปนี้

LINE: @sangthaigroup

Call Center: 02-0249297

Website แสงไทยเมทัลชีท: https://www.sangthaimetalsheet.com

ดูสินค้าเมทัลชีท (Metalsheet) ทั้งหมด : https://www.sangthaimetalsheet.com/product